DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC LỚP 5 BẰNG PHƯƠNG PHÁP
THÍ NGHIỆM MANG LẠI HIỆU QUẢ CAO
Việc tổ chức dạy học môn Khoa học lớp 5 bằng phương pháp thí nghiệm không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách sinh động, trực quan mà còn khơi dậy tinh thần khám phá, rèn luyện tư duy sáng tạo và phát huy tối đa tính tích cực trong học tập của các em. Thông qua những trải nghiệm thực tế, học sinh được tự tay tiến hành thí nghiệm, quan sát hiện tượng và rút ra kết luận, từ đó hình thành kỹ năng học tập chủ động, hứng thú và bền vững. Đây chính là hướng đi thiết thực nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời tạo môi trường học tập thân thiện, tích cực cho học sinh tiểu học.
Khi làm thí nghiệm có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phát triển nhận thức của con người về thế giới. Thí nghiệm là cầu nối giữa kiến thức và thực tế, là tiêu chuẩn đánh giá tính chân thực của kiến thức, hỗ trợ đắc lực cho tư duy sáng tạo. Nó là phương tiện duy nhất giúp hình thành ở học sinh kĩ năng, kĩ xảo thực hành và tư duy sáng tạo. Thí nghiệm được thực hiện ở tất cả các khâu của quá trình dạy học.
Phương pháp thí nghiệm là phương pháp GV tổ chức cho HS sử dụng các dụng cụ thí nghiệm để tái tạo những hiện tượng đã xảy ra trong thực tế để tỉm hiểu và rút ra những kết luận khoa học. Qua đó tạo niềm tin vào khoa học, nâng cao tính tự lực, và khả năng tư duy khoa học khi tiếp xúc với các hiện tượng thực tế.
Trong quá trình giảng dạy lớp 5, tôi thấy việc vận dụng phương pháp thí nghiệm vào dạy học môn khoa học lớp 5 là rất cần thiết. Những hiểu biết mà HS tiếp thu được sẽ ứng dụng được rất nhiều vào cuộc sống, các em sẽ nhớ lâu, khắc sâu trong trí nhớ của HS.
Qua tìm hiểu và dự giờ đồng nghiệp, tôi nhận thấy việc áp dụng phương pháp thí nghiệm trong môn khoa học lớp 5 có thể tiến hành theo cách sau:
+ GV nêu kiến thức khoa học.
+ HS đưa ra cách tiến hành, dự kiến kết quả.
+ HS làm thí nghiệm và đối chiếu kết quả với kiến thức khoa học.
Khi tổ chức cho HS làm thí nghiệm, GV cần xác định rõ mục đích của thí nghiệm để từ đó có hướng thiết kế một cách phù hợp. Muốn tổ chức cho HS làm thí nghiệm trong dạy học môn khoa học có kết quả cao thì đòi hỏi GV cần chuẩn bị chu đáo tỉ mỉ cặn kẽ từ khâu soạn giáo án đến việc chuẩn bị chu đáo các dụng cụ thí nghiệm. Có những tiết học, GV cần sự hỗ trợ và ủng hộ của phụ huynh HS về dụng cụ và đồ dùng thí nghiệm.
Qua những trải nghiệm thú vị qua các thí nghiệm không chỉ tạo nên sự hứng khởi trong từng tiết học mà còn mở ra cơ hội để học sinh tự tin chia sẻ kiến thức với thầy cô, bạn bè và cả gia đình. Chính từ niềm vui học tập ấy, các em sẽ nuôi dưỡng tình yêu khoa học, sẵn sàng bước vào phần kết luận với những định hướng rõ ràng cho hành trình học tập lâu dài.
Sau đây tôi xin giới thiệu một kế hoạch bài dạy môn khoa học lớp 5 mà tôi đã dạy bằng phương pháp thí nghiệm.
KẾ hoạch BÀI DẠY
KHOA HỌC
TIẾT 7: HỖN HỢP VÀ DUNG DỊCH (Tiết 1)
I. Yêu cầu cần đạt:
- HS hiểu hỗn hợp là gì? Phân biệt được hỗn hợp từ các ví dụ đã cho.
- HS tự chủ, tự học: Tích cực, chủ động tìm hiểu về các thí nghiệm tạo ra hỗn hợp; NL giao tiếp và hợp tác và giải quyết vấn đề và sáng tạo ( Hoạt động nhóm biết cách tạo ra các hỗn hợp có thể sử dụng trong thực tế )
-HS có ý thức giúp đỡ lẫn nhau. Yêu thích môn học, có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao
*HSKT: Nhấc lại theo bạn thế nào là hỗn hợp
II. Đồ dùng:
- Giáo viên: Giáo án điện tử
- Dụng cụ thí nghiệm: cốc thủy tinh, cát, muối, nước, Phiếu học tập
- Học sinh: Dụng cụ học tập theo nhóm: muối, mì chính, đường, tinh bột gạo
Bát, thìa, cốc thủy tinh
- Phiếu học tập số 1
Muối
Mì chính
Đường
Màu sắc
Vị
- Phiếu học tập số 2
| Hỗn hợp | Muối và nước | Mì chính và nước | Đường và nước | Tinh bột gạo và nước |
| Hòa tan | | | | |
| Không hòa tan | | | | |
III. Các hoạt động dạy học chủ yếu:
| 1. Khởi động |
| - GV tiến hành làm thí nghiệm trực quan + Cô có 2 cốc nước: 1 cốc cô cho một ít muối ăn, 1 cốc cô cho một ít cát -GV nêu vấn đề: Sau khi khuấy và để lắng em còn nhìn thấy muối ăn hay cát không? Vì sao? - GV mời 1 HS trả lời câu hỏi. - GV nhận xét và dẫn dắt vào bài học mới: Trong cả 2 cốc đều có 2 thành phần trộn lẫn với nhau gọi là hỗn hợp. Trong tiết học này chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về đặc điểm của hỗn hợp. | - HS quan sát hình ảnh, thảo luận trả lời câu hỏi. - HS đưa ra dự đoán - HS lắng nghe, ghi bài. |
| 2. Hình thành kiến thức mới. GV nêu vấn đề: Trong tiết học này em có mong muốn gì? Em muốn tìm hiểu về điều gì? -GV mới 3-4 HS phát biểu *Dự kiến câu trả lời: -Em muốn biết : +Hỗn hợp là gì? +Làm thế nào tạo ra hỗn hợp? +Hỗn hợp có đặc điểm gì? |
| 2.1Thực hành tạo ra hỗn hợp. *Thực hành thí nghiệm 1 - GV yêu cầu HS đọc nội dung trong mục Con ong SGK trang 12 để có kiến thức ban đầu về hỗn hợp. - GV chia lớp thành các nhóm 6. -Mỗi nhóm chuẩn bị: muối, mì chính, đường, bát, thìa -Tiến hành làm thí nghiệm: *QS màu sắc và nếm vị của từng chất muối, đường, mì chính -Dự đoán: Các chất sau khi trộn với nhau tạo thành hỗn hợp có thay đổi tính chất không? * Trộn các chất với nhau tạo ra hỗn hợp * QS nếm hỗn hợp thu được * Nhận xet tính chất của các chất sau khi tạo ra hỗn hợp. * So sánh kết quả với dự đoán của em - GV yêu cầu HS thảo luận nhóm, ghi kết quả vào phiếu học tập số 1 - GV mời đại diện các nhóm dán phiếu học tập của nhóm mình lên bảng chung. - GV nhận xét, tuyên dương các nhóm có phần thực hành và kết quả báo cáo tốt. -Qua thí nghiệm trên theo em hỗn hợp là gì? Hỗn hợp có đặc điểm gì? - GV nhận xét, tổng kết kiến thức về hỗn hợp. - GV nhận xét, chốt: Hỗn hợp có từ hai chất trở lên trộn lẫn với nhau. Mỗi chất trong hỗn hợp vẫn giữ nguyên tính chất của nó *Thực hành thí nghiệm 2 - GV tổ chức cho HS làm thí nghiệm 2 theo nhóm 6 dựa vào hướng dẫn trong SGK trang 13. *Tiến hành làm thí nghiệm: -Lấy một thìa mỗi chất cho vào mỗi cốc nước. *Dự đoán hỗn hợp nào có các chất tan vào nhau. -Khuấy đều và QS hỗn hợp thu được. Cho biết các chất trong mỗi hỗn hợp tan hay không tan vào nhau ? -So sánh kết quả với dự đoán của em Mời 1 đại diện 1 nhóm báo cáo -Các nhóm còn lại đổi chéo kết quả kiểm chứng -Qua thí nghiệm trên em thấy hỗn hợp còn có đặc điểm gì? * GV chốt: Hỗn hợp có thể hòa tan hoặc không hòa tan vào nhau. | - HS đọc bài:Hỗn hợp có từ hai chất trở lên trộn lẫn với nhau. Mỗi chất trong hỗn hợp vẫn giữ nguyên tính chất của nó. - HS chia thành các nhóm. - HS đọc nội dung trong SGK và tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn. -HS ghi vào phiếu kết quả dự đoán -HS ghi kết quả vào phiếu số 1 - Đại diện nhóm trình bày kết quả - HS lắng nghe, tiếp thu. - HS phát biểu. - HS lắng nghe. -2-3 HS phát biểu - HS lắng nghe, tiếp thu, ghi nhớ. *HSKT: Nhấc lại theo bạn thế nào là hỗn hợp *HS chuẩn bị:muối, mì chính, đường, tinh bột gạo, bốn cốc nước, thìa - HS chia nhóm, làm thí nghiệm theo hướng dẫn. - Dự đoán hỗn hợp có chất hòa tan ( báo cáo kết dự đoán phiếu học tập) - Đại diện nhóm trình bày kết quả - HS lắng nghe, phát huy. - HS trả lời ( nhận xét, bổ sung hoàn thiện đặc điểm hỗn hợp) -HS nhắc lại |
| 3. Hoạt động luyện tập, thực hành |
| - GV chia lớp thành 4 nhóm, sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn yêu cầu HS tìm ví dụ về hỗn hợp trong cuộc sống viết trên bảng nhóm. -Đại diện 1-2 nhóm trình bày - GV nhận xét, chữa bài, cho điểm các nhóm có nhiều câu đúng. -Theo em không khí có phải là hỗn hợp không? Vì sao? | - HS chia nhóm, thực hiện yêu cầu của GV. - HS lắng nghe GV hướng dẫn. - Đại diện nhóm trình bày kết quả thảo luận -HS nhận xét -Không khí là hỗn hợp vì không khí Gồm chất khí ni tơ, ô xi, các-bô-níc. Hơi nước,… |
| 4. Hoạt động vận dụng + Nêu những hiểu biết của em về hỗn hợp? Cho ví dụ GV dặn HS xem bài và chuẩn bị đồ thì nghiệm theo nhóm: Cốc, nước, đường, mì chính,… -HS về tự tạo ra một số hỗn hợp. |
IV. Điều chỉnh sau tiết học
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Hình ảnh tiết học
Người viết bài
Nguyễn Thị Lan Phương