VẬN DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY TIẾNG ANH
*. Cấu tạo
- Ở giữa sơ đồ là một hình ảnh trung tâm (hay một cụm từ) khái quát chủ đề.
- Gắn liền với hình ảnh trung tâm là các nhánh cấp 1 mang các ý chính làm rõ chủ đề.
- Phát triển các nhánh cấp 1 là các nhánh cấp 2 mang các ý phụ làm rõ mỗi ý chính.
- Sự phân nhánh cứ thế tiếp tục để cụ thể hóa chủ đề, nhánh càng xa trung tâm thì ý càng cụ thể, chi tiết. Có thể nói, BĐTD là một bức tranh tổng thể, một mạng lưới tổ chức, liên kết khá chặt chẽ theo cấp độ để thể hiện một nội dung, một đơn vị kiến thức nào đó.
*. Các bước thiết kế một BĐTD
Để thiết kế một BĐTD dù vẽ thủ công trên bảng, trên giấy..., hay trên phần mềm Mind Map, chúng ta đều thực hiện theo thứ tự các bước sau đây:
- Bước 1: Bắt đầu từ trung tâm với từ, cụm từ thể hiện chủ đề (có thể vẽ hình ảnh minh họa cho chủ đề - nếu hình dung được)
- Bước 2: Từ hình ảnh trung tâm (chủ đề) chúng ta cần xác định: để làm rõ chủ đề, thì ta đưa ra những ý chính nào. Sau đó, ta phân chia ra những ý chính, đặt tiêu đề các nhánh chính, nối chúng với trung tâm.
- Bước 3: Ở mỗi ý chính, ta lại xác định cần đưa ra những ý nhỏ nào để làm rõ mỗi ý chính ấy. Sau đó, nối chúng vào mỗi nhánh chính. Cứ thế ta triển khai thành mạng lưới liên kết chặt chẽ.
- Bước 4: Cuối cùng, ta dùng hình ảnh (vẽ hoặc chèn) để minh họa cho các ý, tạo tác động trực quan, dễ nhớ.
*. Áp dụng bản đồ tư duy vào bài dạy.
+ . HS làm quen BĐTD và thực hành với bản đồ có sẵn ( do GV chuẩn bị)
- Để có thể sử dụng tốt và phát huy một cách có hiệu quả BĐTD trong quá trình dạy học, trước hết, chúng ta cần cho học sinh làm quen với một số sơ đồ tư duy có sẵn. Đây là bước chuẩn bị hết sức quan trọng trong dạy học. Nếu học sinh chưa hiểu biết cặn kẽ, cụ thể về nó, chưa nắm vững phương pháp tạo lập, chưa có kĩ năng vẽ BĐTD nên dẫn đến nhiều tiết dạy không thành công do các em mãi loay hoay với giấy bút mà không biết vẽ cái gì, vẽ như thế nào, bắt đầu từ đâu,... Vì vậy, theo tôi, chúng ta cần dành thời gian hợp lý cho các em làm quen với BĐTD trước.
- Giáo viên chọn những BĐTD có kết cấu đơn giản cho học sinh quan sát. Sau đó, cho các em dựa vào BĐTD để thuyết trình nội dung bài học (kiến thức) được vẽ trong sơ đồ nhằm luyện cho các em tư duy lô-gic, tư duy hệ thống và kĩ năng thuyết trình.
*. Dạy ghi nhớ từ vựng:
Mục tiêu:
Để giúp học sinh thuộc từ vựng thông qua hình ảnh trên bản đồ.
Bước 1:
- Giáo viên đưa ra chủ đề (nội dung đã học trước đó), hay là từ khóa, yêu cầu học sinh tập trung chú ý vào từ khóa và suy nghĩ về tất cả những từ vựng đã học liên quan đến từ khóa đó.
Bước 2: Thực hành
- Ở bước này giáo viên hướng dẫn cho học sinh thực hành theo nhóm, nói hoặc viết và hoàn thành bản đồ.
- Học sinh dành khoảng 1-2 phút để nhớ và nói hoặc ghi lại các từ vựng có liên quan.
Bước 3 :Thuyết trình
- Các nhóm lần lượt lên bảng chỉ vào hình ảnh và đọc lại từ vựng tương ứng.
*. Áp dụng với Tiếng Anh 5
- GV phát cho mỗi nhóm 1 bản đồ có từ khóa và hình ảnh.
- HS đọc từ khóa: illness ( bệnh tật) và nhớ lại những từ vựng liên quan thông qua hình ảnh, sau đó thực hành nói hoặc viết lại và lên bảng thuyết trình.
- Qua hoạt dộng này, HS có thể ôn lại được những từ đã học và ghi nhớ lâu hơn.
*. Dạy ghi nhớ mẫu câu:
+. Mục tiêu:
Để giúp học sinh thuộc mẫu câu và vận dụng tốt.
Bước 1:
- Giáo viên đưa ra mẫu câu ở phần từ khóa, yêu cầu học sinh tập trung chú ý vào từ khóa và đọc tất cả những từ, cụm từ đã học liên quan đến câu ở từ khóa đó.
Bước 2: Thực hành
- Ở bước này giáo viên hướng dẫn cho học sinh thực hành theo nhóm, nhìn sơ đồ, thực hành nói hoặc viết (khoảng 3-5 phút )
Bước 3 :Thuyết trình
- Các nhóm lần lượt lên bảng chỉ vào hình ảnh và mẫu câu,thực hành theo nhóm hỏi và trả lời .
- GV có thể kiểm tra phát âm, khả năng ghi nhớ cấu trúc và vận dụng của HS.
- GV phát cho mỗi nhóm 1 bản đồ có từ khóa ( mẫu câu) , từ, cụm từ và hình ảnh.- HS đọc mẫu câu, từ, cụm từ , sau đó thực hành nói hoặc viết lại và lên bảng thuyết trình.
- Qua hoạt dộng này, HS có thể ôn lại được những mẫu câu , từ, cụm từ đã học và vận dụng vào thực hành các kỹ năng tốt hơn.
- Sử dụng BĐTD trong dạy học kiến thức mới giúp học sinh học tập một cách chủ động, tích cực và huy động được tất cả học sinh tham gia xây dựng bài một cách hào hứng, dần hình thành cho HS tư duy mạch lạc, có cách học tập một cách có hệ thống, khoa học. Vì vậy, việc tăng cường sử dụng BĐTD trong quá trình dạy học nói chung, trong đó có dạy học tiếng Anh là việc làm rất cần thiết, góp phần đáp ứng yêu cầu của phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
GV thực hiện
Nguyễn Phương Thảo