| TRƯỜNG TH PHÚC THÀNH | CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM |
| TỔ TVTL HỌC ĐƯỜNG | Độc lập - Tự do - Hạnh phúc |
| | Phú Thái, ngày7 tháng 11 năm 2025 |
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
TƯ VẤN VỀ VIỆC SỬ DỤNG NGÔN NGỮ TRONG CÁC TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP TRONG VÀ NGOÀI NHÀ TRƯỜNG
VÀ TRÊN MẠNG XÃ HỘI
Thời gian thực hiện: Tháng 11
Mở đầu
Ngôn ngữ là phương tiện quan trọng giúp chúng ta bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc và xây dựng mối quan hệ với mọi người. Với học sinh tiểu học, việc sử dụng ngôn ngữ đúng cách không chỉ giúp học tốt hơn mà còn rèn luyện nhân cách, tạo hình ảnh đẹp trong mắt thầy cô, bạn bè và người thân. Sau đây là những lời tư vấn về cách dùng ngôn ngữ trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Trong cuộc sống hằng ngày, giao tiếp là một hoạt động tất yếu và quan trọng. Con người có thể chia sẻ, bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc, đồng thời xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội thông qua giao tiếp. Đối với học sinh tiểu học – lứa tuổi mới bắt đầu hình thành nhân cách, thói quen ứng xử và cách nói năng – việc rèn luyện ngôn ngữ trong giao tiếp lại càng có ý nghĩa sâu sắc. Lời nói không chỉ phản ánh suy nghĩ mà còn bộc lộ văn hóa, giáo dục và nhân cách của mỗi người. Ngày nay, học sinh tiểu học không chỉ giao tiếp trực tiếp trong gia đình, trong trường học, ngoài xã hội mà còn tham gia các hoạt động giao tiếp trên môi trường mạng. Vì vậy, tư vấn cho các em biết cách sử dụng ngôn ngữ đúng mực, trong sáng, phù hợp với từng hoàn cảnh là điều vô cùng cần thiết. Bài viết này sẽ tập trung tư vấn ở hai mảng chính: sử dụng ngôn ngữ trong nhà trường và sử dụng ngôn ngữ trên mạng xã hội.
I. SỬ DỤNG NGÔN NGỮ TRONG NHÀ TRƯỜNG
1.Ý nghĩa của ngôn ngữ trong nhà trường
Nhà trường là môi trường giáo dục đầu tiên và quan trọng bậc nhất sau gia đình. Nơi đây không chỉ dạy kiến thức mà còn hình thành nhân cách, thói quen ứng xử. Ngôn ngữ mà học sinh sử dụng với thầy cô, bạn bè phản ánh sự lễ phép, tình cảm và mức độ trưởng thành. Một lời nói lễ phép có thể tạo thiện cảm, một câu nói thiếu suy nghĩ lại có thể làm tổn thương người khác.
2.Trong giao tiếp với thầy cô
- Học sinh cần xưng hô đúng mực, biết dùng những từ lễ phép như “thưa thầy”, “thưa cô”, “em xin phép”.
- Khi phát biểu trong lớp, nên nói rõ ràng, mạch lạc, không chen ngang hoặc nói leo.
- Khi mắc lỗi, cần biết dùng ngôn ngữ để xin lỗi và thể hiện sự thành khẩn: “Em xin lỗi cô vì em chưa hoàn thành bài tập.”
- Khi được hướng dẫn, giúp đỡ, phải biết cảm ơn: “Em cảm ơn thầy đã chỉ cho em cách làm bài.”
→ Chính những câu nói nhỏ này rèn cho các em thói quen tôn trọng, khiêm tốn và lễ nghĩa.
3.Trong giao tiếp với bạn bè
- Lời nói giữa bạn bè nên nhẹ nhàng, thân thiện, thể hiện sự chia sẻ và quan tâm.
- Học sinh không nên dùng từ ngữ thô tục, chửi bới hay trêu chọc gây tổn thương.
- Khi bạn làm được việc tốt, hãy biết khen ngợi: “Bạn làm bài giỏi quá!”, “Cậu thật chăm chỉ.”
- Khi có mâu thuẫn, thay vì cãi vã hay đánh nhau, nên giải quyết bằng lời nói bình tĩnh: “Chúng mình cùng nói chuyện để hiểu nhau hơn.”
- Lời nói chân thành sẽ xây dựng tình bạn đẹp, giúp các em cảm thấy gắn bó, yêu trường, yêu lớp.
4.Trong giao tiếp với nhân viên trường, người lớn tuổi
- Học sinh cần lễ phép với bác bảo vệ, cô lao công, nhân viên phục vụ… bằng những câu chào, cảm ơn giản dị.
- Khi cần nhờ giúp đỡ, nên nói: “Cháu nhờ bác giúp cháu mở cửa ạ.”
→ Những lời nói lịch sự ấy thể hiện sự tôn trọng, lòng biết ơn và nhân ái.
5.Trong các hoạt động ngoài lớp học, tập thể
- Khi tham gia văn nghệ, thể thao, trò chơi, học sinh cần dùng ngôn ngữ cổ vũ, động viên bạn bè thay vì chê bai.
- Trong các buổi sinh hoạt tập thể, cần lắng nghe, không ngắt lời người khác.
- Lời nói phải gắn liền với tinh thần đoàn kết: “Chúng ta hãy cùng cố gắng nhé!”, “Lớp mình sẽ làm được!”
→ Từ những điều nhỏ bé trong cách xưng hô, nói năng, học sinh tiểu học sẽ dần hình thành lối sống văn hóa, nhân ái, biết tôn trọng mọi người.
II. SỬ DỤNG NGÔN NGỮ TRÊN MẠNG XÃ HỘI
1. Đặc điểm của ngôn ngữ trên mạng
Khác với giao tiếp trực tiếp, mạng xã hội là môi trường ảo, nơi học sinh có thể nhắn tin, bình luận, đăng tải suy nghĩ. Tuy nhiên, do đặc điểm nhanh, rộng, dễ lan truyền, lời nói trên mạng lại càng cần cẩn trọng. Một câu bình luận thiếu văn hóa có thể gây tranh cãi, thậm chí ảnh hưởng đến uy tín và tình cảm.
2. Khi trò chuyện qua tin nhắn
- Học sinh nên sử dụng ngôn ngữ trong sáng, dễ hiểu, không viết tắt quá nhiều khiến người khác khó hiểu.
- Tránh dùng từ ngữ thô tục, xúc phạm.
- Biết dùng những biểu tượng cảm xúc vui vẻ, tích cực thay cho những lời châm chọc.
- Khi nhờ bạn giúp đỡ, nên viết: “Bạn giúp mình giải bài toán này với, cảm ơn bạn nhiều.”
3. Khi đăng bài và bình luận
- Trước khi viết bất cứ điều gì, hãy suy nghĩ: “Điều này có gây hiểu lầm không? Có làm bạn buồn không?”
- Không nên dùng từ ngữ chế giễu, mỉa mai.
- Hãy bình luận khích lệ, khen ngợi: “Bức tranh này đẹp quá!”, “Bạn hát hay thật đấy!”
- Ngôn ngữ lịch sự, nhẹ nhàng sẽ giúp mạng xã hội trở thành nơi vui vẻ, bổ ích.
4. Khi giao tiếp với người lạ
- Học sinh tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân như địa chỉ, số điện thoại, trường lớp.
- Nên trả lời lịch sự nhưng không dễ tin tưởng những lời dụ dỗ, khen ngợi quá mức.
- Nếu gặp tin nhắn khiếm nhã, phải báo ngay cho cha mẹ, thầy cô.
5. Ngôn ngữ và trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội
- Lời nói trên mạng thể hiện văn hóa, nhân cách, nên phải cân nhắc kỹ lưỡng.
- Mạng xã hội có thể giúp học sinh kết bạn, học hỏi, nhưng cũng có thể gây ra mâu thuẫn, tổn thương nếu dùng sai ngôn ngữ.
- Mỗi học sinh cần rèn thói quen: Nói lời hay – Viết lời đẹp – Giao tiếp văn minh.
Ngôn ngữ là chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa giao tiếp và là cây cầu nối con người với con người. Đối với học sinh tiểu học, sử dụng ngôn ngữ đúng mực trong nhà trường và trên mạng xã hội không chỉ giúp các em học tập, vui chơi thuận lợi mà còn rèn luyện phẩm chất, nhân cách tốt đẹp. Một lời nói đẹp có thể mang lại nụ cười, một lời nói lễ phép có thể chạm đến trái tim người khác, và một lời nói thiếu suy nghĩ có thể để lại nỗi buồn.
Vì vậy, mỗi học sinh cần luôn ghi nhớ: Trong nhà trường – hãy lễ phép, thân thiện, đoàn kết. Trên mạng xã hội – hãy trong sáng, lịch sự, cẩn trọng. Đó chính là cách để các em trở thành những học sinh ngoan, những công dân nhỏ tuổi văn minh và giàu lòng nhân ái.
Ngôn ngữ là chiếc cầu nối để mỗi học sinh giao tiếp tốt với mọi người xung quanh. Biết sử dụng ngôn ngữ đúng mực, trong sáng, lịch sự sẽ giúp các em trở nên tự tin, được yêu mến và tôn trọng. Học sinh tiểu học hãy nhớ: Lời nói đẹp tạo nên tình bạn đẹp, gia đình ấm áp và một môi trường học tập đầy niềm vui.
Phú Thái, ngày 7 tháng 11 năm 2025
NGƯỜI BÁO CÁO
Nguyễn Thị Thúy